Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), işitme engelli bir kişinin üyelik yenileme talebini reddeden TikTak Yeni Nesil Çözümleri ve Araç Kiralama Anonim Şirketi’ne engellilik temelinde ayrımcılık yaptığı gerekçesiyle 200 bin lira idari para cezası verdi. Yüzde 42 işitme engelli vatandaş, devralınan şirketin üyelik verilerini aktarmaması ve üyelik yenileme talebini sürücü belgesindeki ’02’ kısıt kodu nedeniyle reddetmesi üzerine TİHEK’e başvurdu.
Şirket, başvuruyu self-servis iş modeli gereği araç başında anlık denetim imkanının bulunmadığını ve kullanıcı güvenliği için özel donanımlar bulundurmanın mümkün olmadığını savunarak reddettiğini belirtti. Ancak TİHEK, bu savunmayı yetersiz buldu.
TİHEK, incelemesinde başvuranın engeli nedeniyle bireysel değerlendirme yapılmadan hizmetten yararlandırılmamasının orantısız ve ölçüsüz olduğuna hükmetti. Kurul, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği kanaatine vararak şirkete idari para cezası kesti.
Kararda, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu’nun eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağı maddelerine atıfta bulunuldu. İşitme engelinin hizmetten yararlanma konusunda otomatik ret nedeni olarak kabul edilmesinin ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığı vurgulandı. Şirketin sürücü belgelerindeki kısıt kodlarının içeriğini incelemesi gerekirken, bu araştırmayı yapmadan talebi reddettiği belirtildi.
İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’nün TİHEK’e sunduğu görüşte, sürücü belgesinde ’02. İşitme desteği/iletişim desteği kodu’ bulunan sürücülerin, gerekli desteği almaları şartıyla araç kullanmalarında herhangi bir sakınca bulunmadığı ifade edildi.
TİHEK, somut olayda başvuranın engeli gerekçe gösterilerek bireysel değerlendirme yapılmadan hizmetten faydalandırılmamasının orantısız ve ölçüsüz olduğunu, muhatap tarafından yapılan farklı muamelenin meşru bir amaç taşısa bile makul bir denge gözetilmediğini ve engelli bireyin dezavantajlı konuma düşürüldüğünü saptadı. Bu nedenlerle engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği sonucuna varıldı.
