Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde son 25 yılda ticarette önemli bir dönüşüm gerçekleştirerek ihracatını yaklaşık 8,7 kat artırdı. Bu değişim, sadece rakamsal büyümeyi değil, aynı zamanda ticaretin yapısını, araçlarını ve küresel rekabet gücünü de kapsıyor. 2001’de 31,3 milyar dolar olan mal ihracatı, 2025’te 273,3 milyar dolara ulaştı. Hizmet ihracatı ise aynı dönemde 15,1 milyar dolardan 122,6 milyar dolara çıkarak 8 kat büyüdü.
Bu dönüşümde TURQUALITY Destek Programı gibi markalaşma ve dijitalleşme odaklı projeler kritik rol oynadı. 2004’te hayata geçirilen TURQUALITY, bugün 411 firma ve 443 markayı bünyesinde barındırıyor. Ayrıca, MERSİS üzerinden 2,6 milyondan fazla şirkete dijital hizmet sunuluyor ve platformun aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı. Bu adımlar, Türkiye’yi KOBİ’leri ihracata kazandıran, gümrük işlemlerini dijitalleştiren ve e-ihracatı destekleyen güçlü bir ticaret ekosistemine taşıdı.
İhracat finansmanı alanında Türk Eximbank’ın sermayesi 200 milyar liraya yükseltildi ve şube sayısı 2’den 25’e çıkarıldı. Banka, 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi vermeyi hedefliyor. İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla ise ihracatçıların kredilerine önemli miktarda kefalet sağlandı. Eximbank’ın destek kapsamı mal ihracatçılarından hizmet sektörlerine, e-ihracat girişimcilerine kadar genişletildi.
Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi ile gümrük işlemlerinde büyük kolaylıklar sağlandı. Yapay zeka teknolojisi, bu süreçlerde kilit rol oynarken, E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP) e-ihracata yönelik dijital danışmanlık hizmeti sunuyor. Elektronik ticaretin hukuki altyapısı düzenlenerek Türk firmalarının dijital pazarlara erişimi kolaylaştırıldı.
Gümrük altyapısı da modernleştirildi; 19 kara yolu gümrük kapısı yenilendi ve stratejik kapılar ileri teknoloji sistemlerle donatıldı. Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları elektronik ihale sistemi üzerinden yapılıyor. Yerli üretimi koruyan dengeli bir ticaret politikası izlenirken, ikinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemiyle kayıtlı ve güvenilir ticaret yapısı güçlendiriliyor.
Tüketicinin korunması kapsamında yapılan denetimler ve Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) faaliyetleri sürdürülüyor. Fahiş fiyat artışı ve stokçulukla mücadelede idari para cezaları uygulandı. Ayrıca, 266 lisanslı depo şirketiyle 14,4 milyon ton depolama kapasitesi sunuluyor ve Türkiye Ürün İhtisas Borsası’nda elektronik ürün senedi işlem hacmi 425 milyar lirayı aştı.
Ticarette yeşil dönüşüm politikaları kapsamında firmalara sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı destekleri veriliyor. Bu kapsamda 166 firma destek alıyor. Türkiye, bugünün ihracatını artırırken yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir üretim ve ihracat altyapısı inşa ediyor. Bakanlığın hedefleri arasında daha yüksek katma değer, güçlü Türk markaları, küresel pazarlarda daha fazla yer alma, hızlı ve dijital ticaret, daha güçlü KOBİ’ler ve daha sürdürülebilir bir Türkiye yer alıyor.
